Welke camera's gebruiken de astronauten van Artemis II tijdens hun maanmissie?
Door: Thijs Schouten
Laatste update: 9 april 2026
Welke camera neem je mee als je voor het eerst in 50 jaar naar de maan vliegt?
Zelf ben ik al vanaf kids af aan gek op alles wat met ruimtevaart te maken heeft. De geschiedenis, de raketten én natuurlijk de foto's (en daarmee de camera's) die ze in de ruimte hebben gemaakt. Het boek Apollo Remastered ligt hier standaard open op de eetkamer tafel en ik blader er met regelmaat doorheen.
Het is dan ook niet gek dat ik op dit moment weer helemaal enthousiast ben geworden met NASA's nieuwste maanmissie, de Artemis missie! We gaan namelijk eindelijk, na 50 jaar, weer terug naar de maan! Maar welke camera's en fotoapparatuur nemen de astronauten van Artemis II mee? In dit artikel leg ik je precies uit welke camera's NASA voor Artemis II heeft geselecteerd én waarom juist deze modellen zijn geselecteerd. Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen? Laat dan onderaan de pagina een reactie achter, ik kom er dan zo snel mogelijk bij je op terug.
In dit artikel:
Onderstaand vind je een overzicht van alle onderwerpen in dit artikel:
1. Artemis II: de eerste bemande maanvlucht in meer dan 50 jaar
2. NASA en Nikon: een samenwerking van meer dan 55 jaar
3. De Nikon D5 aan boord van Artemis II
4. De Nikon Z9 aan boord van Artemis II
5. D5 vs Z9: wat is het verschil en waarom zijn ze allebei mee?
6. Hoe fotografeer je vanuit een ruimtecapsule?
7. Veelgestelde vragen
8. Foto's gemaakt door de Artemis II crew
9. Afsluitend
1. Artemis II: de eerste bemande maanvlucht in meer dan 50 jaar
Op 1 april 2026 schreef NASA geschiedenis. De Artemis II-missie vertrok met vier astronauten aan boord richting de maan, de eerste bemande maanvlucht sinds Apollo 17 in december 1972. Het gaat niet om een maanlanding (dat staat gepland voor Artemis III), maar om een vluchtronde om de maan heen en weer terug naar de aarde. Toch is de impact enorm: voor het eerst in meer dan vijf decennia bevinden mensen zich buiten de lage aardbaan.
Kenmerken van de Artemis II missie:
Lancering: 1 april 2026
Duur: circa 10 dagen
Missie: Bemande vluchtronde om de maan (geen landing)
Capsule: Orion, gelanceerd op SLS (Space Launch System)
Crew: Reid Wiseman (commandant, NASA), Victor Glover (piloot, NASA), Christina Koch (missiespecialist, NASA), Jeremy Hansen (missiespecialist, CSA)
De crew van de Artemis II missie bestaat uit vier personen. Victor Glover is de eerste persoon van kleur die voorbij de lage aardbaan reist. Christina Koch is de eerste vrouw in de maanomgeving en Jeremy Hansen, Canadese astronaut, is de eerste niet-Amerikaan die zo ver van de aarde vandaan is gevlogen. En als fotograaf vraag ik me natuurlijk meteen af, wie maakt straks die iconische foto's van de maan op een paar honderd kilometer afstand? Gelukkig zijn de eerste foto's al binnen (deel ik verderop) en deze zijn gemaakt door Reid Wiseman en Victor Glover (twee linker personen op onderstaande afbeelding).
2. NASA en Nikon: een samenwerking van meer dan 55 jaar
Al meer dan 55 jaar maakt NASA gebruik van Nikon camera's. De samenwerking gaat terug naar 1971 toen Nikon destijds een aangepaste Nikon F SLR Photomic FTn meenam op Apollo 15 richting de maan. Sindsdien zijn Nikon-camera's een vaste verschijning in de ruimte. En ook op het internationale ruimtestation (ISS) wordt er al jaren gewerkt met Nikon D-serie spiegelreflexcamera's en Nikon Z-systeemcamera's.
Leuk om te weten:
In januari 2024 werden maar liefst dertien ongemodificeerde Nikon Z9-camera's naar het ISS gestuurd, specifiek om te testen hoe spiegelloze sensortechnologie omgaat met de stralingsniveaus in een baan om de aarde. Dat was een bewuste voorbereiding op het gebruik bij diepruimtemissies zoals de Artemis missie naar de maan. Voorheen werden er namelijk altijd digitale spiegelreflexcamera's gebruikt en het was de vraag of de spiegelloze opvolger de taak wel goed kon overnemen.
Op 29 februari 2024 tekenden NASA en Nikon een officiële Space Act Agreement voor de ontwikkeling van de HULC, de Handheld Universal Lunar Camera. Dit is een aangepaste Z9 die ontworpen wordt voor gebruik op het maanoppervlak tijdens Artemis III, inclusief beschermende thermische mantel, aangepaste knoppen voor gebruik met dikke ruimtepakhandschoenen en aanpassingen om schade door zonnestraling te minimaliseren.
Er werd niet altijd met Nikon gewerkt
De samenwerking tussen NASA en Nikon gaat ver terug, maar wist je dat NASA vóór 1971 helemaal geen Nikon gebruikte? In de jaren 60 en 70 was het juist het Zweedse Hasselblad dat meeging de ruimte in. En met resultaat: één van de beroemdste foto's ooit gemaakt is een opname van astronaut Buzz Aldrin op de maan, vastgelegd tijdens de Apollo 11-missie met een Hasselblad 70 middenformaat-camera.
Veel mensen denken dat de man op die foto Neil Armstrong is, maar dat klopt niet. Vrijwel alle foto's van de Apollo-missie zijn door Neil Armstrong gemaakt, van Buzz Aldrin. Armstrong zelf staat slechts één keer op de maan gefotografeerd! Een klein maar ontzettend interessant feitje.
Wil je meer van die geweldige ruimtefoto's zien? Dan kan ik je het boek Apollo Remastered van harte aanbevelen. Het staat boordevol prachtige NASA-opnames, allemaal gemaakt met Hasselblad camera's.
Welke camera's gaan mee op de Artemis II missie?
Terug naar het heden. NASA neemt voor de Artemis II-missie maar liefst twee Nikon-systemen mee de ruimte in. Eén beproefd en vertrouwd, één gloednieuw en nog weinig in de ruimte getest.
De Nikon D5 is de oude rot in het vak. Deze spiegelreflexcamera heeft zijn sporen al ruimschoots verdiend tijdens eerdere NASA-missies en gaat ook bij Artemis II gewoon weer mee. De camera is ontzettend betrouwbaar, robuust en bewezen onder extreme omstandigheden. Maar daarnaast gaat er ook een Nikon Z9 mee de ruimte in. Dit is het systeemcamera-topmodel van Nikon, voorzien van een 45-megapixel sensor en razendsnel autofocussysteem. Het is voor NASA een spannende stap: voor het eerst wordt een systeemcamera ingezet bij een bemande ruimtemissie die zo ver van de aarde weg gaat.
Hieronder de eerste beelden die NASA al heeft gedeeld op haar Flickr kanaal. Alle foto's zijn gemaakt met de Nikon D5 spiegelreflexcamera.
3. De Nikon D5 aan boord van Artemis II
De Nikon D5 is al jaren een van de camera's die meegaat de ruimte in. Zo zijn er aan boord van het ISS meerdere D5-modellen die gebruikt worden voor het vastleggen van onze aarde. Het is dan ook niet gek dat NASA deze camera meeneemt op de Artemis II missie richting de maan. Het is immers een betrouwbaar en robuust werkpaard waarmee je geweldige foto's kan maken.
Plus en minpunten van de Nikon D5:
✓ Uitzonderlijk hoge ISO-prestaties, ideaal voor donkere ruimteomstandigheden
✓ Bewezen betrouwbaarheid bij NASA-missies (ISS en eerder)
✓ Robuuste constructie en professionele afdichting
✓ Snelle serieopname (14 fps) voor het vastleggen van dynamische momenten
✓ Uitstekend 153-punts autofocussysteem, ook bij weinig licht
✗ Oudere technologie, sensor stamt uit 2016
✗ Relatief lagere resolutie (20,8 MP) vergeleken met modernere camera's
✗ Geen ingebouwde beeldstabilisatie
✗ Groot en zwaar, onpraktisch in een krappe ruimtecapsule
✗ Is helaas uit productie en daardoor niet meer te koop
Specificaties van de Nikon D5
| Eigenschap | Specificatie |
|---|---|
| Sensortype | Full-frame CMOS, 20,8 megapixel |
| ISO-bereik (normaal) | 100 – 102.400 |
| ISO-bereik (uitgebreid) | 50 – 3.280.000 |
| Autofocuspunten | 153 punten (99 cross-type) |
| Serieopname | 14 beelden per seconde (12 fps met AF) |
| Video | 4K UHD |
| Bestandsindeling | RAW (NEF), JPEG, TIFF |
| Weerbestendigheid | Professioneel afgedicht tegen stof en vocht |
| Introductiedatum | 2016 |
4. De Nikon Z9 aan boord van Artemis II
De Nikon Z9 is het nieuwe topmodel van Nikon. Het betreft een nieuwe generatie camera's, namelijk een spiegelloze (systeem) camera. Deze camera maakt gebruik van Nikon's nieuwste sensor met maar liefst 45,7 megapixels. Hierdoor kunnen de astronauten alles tot in het kleinste detail vastleggen. Niet gek dat deze camera dan ook mee gaat richting de maan!
Plus en minpunten van de Nikon Z9:
✓ 45,7 megapixel, ongelooflijk detail in elke opname
✓ Ingebouwde beeldstabilisatie (IBIS), cruciaal bij gewichtloosheid
✓ Autofocus tot -8,5 EV in Starlight-modus, werkt in vrijwel totale duisternis
✓ 8K-videocapaciteit voor historische beelddocumentatie
✓ Geen mechanische sluiter, minder onderdelen die kunnen falen
✓ Testdata voor de toekomstige HULC-camera van Artemis III
✗ Minder bewezen in diepruimte-stralingsniveaus (eerste echte test)
✗ Spiegelloze sensoren zijn mogelijk gevoeliger voor kosmische straling dan DSLR-sensoren
✗ ISO-prestaties in het hogere bereik minder extreem dan de D5
✗ Relatief nieuw systeem, minder NASA-vluchtervaringen
Specificaties van de Nikon Z9
| Eigenschap | Specificatie |
|---|---|
| Sensortype | Full-frame gestapeld CMOS, 45,7 megapixel |
| ISO-bereik (normaal) | 64 – 25.600 |
| ISO-bereik (uitgebreid) | 32 – 102.400 |
| Serieopname (RAW) | 20 beelden per seconde |
| Serieopname (JPEG) | 30 beelden per seconde |
| Video | 8K (12-bit N-RAW en 8-bit MP4) |
| Autofocus laagste licht | -6,5 EV (Starlight-modus: -8,5 EV) |
| Sluitertype | Elektronisch (geen mechanische sluiter) |
| Beeldstabilisatie | In-body (IBIS), 6 stops |
| Introductiedatum | Oktober 2021 |
De Nikon Z9 ging bijna niet mee aan boord van de Artemis II!
Dit is misschien wel erg leuk om te weten, de Nikon Z9 werd pas vlak voor de lancering aan het cameraplan toegevoegd. Op verzoek van de crew zelf! Oorspronkelijk zou namelijk enkel de Nikon D5 meegaan, maar de astronauten hadden gehoord van de testresultaten op het ISS (daar wordt de Z9 nu al een tijdje gebruikt) en wilden om deze reden de ook Z9 meenemen richting de maan. Om uiteraard mooie foto's te maken, maar ook om te kijken wat deze systeemcamera kan betekenen in diep-ruimte-omstandigheden buiten de beschermende magnetische gordel van de aarde. Gelukkig ging NASA hiermee akkoord waardoor op het laatste moment alsnog een Nikon Z9 aan boord werd gebracht!
De Nikon Z9 bij Kamera-Express
5. D5 vs Z9: wat is het verschil en waarom zijn ze allebei mee?
Een goede vraag, want beide camera's overlappen elkaar op het eerste gezicht behoorlijk. Toch vullen ze elkaar perfect aan, en dat is precies waarom NASA beide aan boord heeft.
| Eigenschap | Nikon D5 | Nikon Z9 |
|---|---|---|
| Type | Spiegelreflex (DSLR) | Spiegelloos (mirrorless) |
| Resolutie | 20,8 MP | 45,7 MP |
| Max. ISO (uitgebreid) | 3.280.000 | 102.400 |
| Beeldstabilisatie | Nee | Ja (IBIS, 6 stops) |
| Serieopname | 14 fps | 30 fps (JPEG) / 20 fps (RAW) |
| Video | 4K | 8K |
| Sluitertype | Mechanisch | Elektronisch |
| Rol in missie | Primair, bewezen systeem | Secundair, testpurpose + hogere resolutie |
| Ruimtervaringen NASA | Uitgebreid (ISS) | Beperkt (ISS-test 2024, nu Artemis II) |
De D5 is de veilige keuze: al jaren bewezen, extreem betrouwbaar en uitstekend in het donkerste licht. Maar technisch gezien is het een camera op leeftijd. Spiegelreflexcamera's worden niet meer gemaakt en zijn inmiddels vervangen door spiegelloze systeemcamera's. De D5 gaat mee omdat hij bewezen is, niet omdat hij modern is.
De Z9 is de toekomst: hogere resolutie, betere stabilisatie en een geavanceerd autofocussysteem. En tegelijkertijd een serieuze test. Want hoe gedraagt spiegelloze sensortechnologie zich op stralingsniveaus die je op aarde simpelweg nooit tegenkomt? Artemis II gaat het uitwijzen.
6. Hoe fotografeer je vanuit een ruimtecapsule?
Ruimtefotografie vanuit de Orion-capsule is fundamenteel anders dan fotograferen op aarde, of zelfs vanuit het ISS. Dat heeft alles te maken met de omstandigheden. In de capsule zweef je. Er is geen tripod, geen stabiele ondergrond. Wat je meeneemt, is je lichaamsspanning en een camera die je zo rustig mogelijk probeert te houden.
Daarbij speelt straling een enorme rol. Buiten de beschermende magnetosfeer van de aarde worden sensoren en elektronica blootgesteld aan kosmische straling en zonnestraling op een niveau dat op het ISS niet voorkomt. Dat kan leiden tot “hot pixels”, pixels op de sensor die overbelicht raken door een kosmisch deeltje, of zelfs tijdelijke storingen in de elektronica.
NASA heeft de camera's daarom ook niet zo maar ingepakt. De 28 camera's aan boord van Orion zijn zorgvuldig geselecteerd en gepositioneerd. Vier aangepaste GoPro-camera's zitten aan de buitenkant van de zonnepanelen, voor externe documentatie van de capsule. De Nikon-camera's zijn voor gebruik binnenboord, door de astronauten zelf.
Wat ik ontzettend gaaf vind is dat de astronauten ook écht zijn getraind in fotografie. Ze leren compositie, belichting en hoe ze in gewichtloze omstandigheden scherpe beelden maken. En met 45,7 megapixel op de Z9 en een ISO-grens van ruim drie miljoen op de D5, hebben ze ontzettend goede camera's in handen. Hieronder een paar beelden
7. Veelgestelde vragen
- Welke camera's gebruiken de astronauten van Artemis II?
- De primaire camera's aan boord zijn twee Nikon D5-spiegelreflexcamera's. Daarnaast is er op verzoek van de crew ook een Nikon Z9 meegenomen als aanvullend systeem, zowel voor hogere resolutieopnames als voor het testen van spiegelloze technologie in diepruimte-stralingsniveaus.
- Waarom kiest NASA voor Nikon en niet voor Canon of Sony?
- NASA en Nikon hebben al meer dan 55 jaar een samenwerking, die begon bij de Apollo 15-missie in 1971. Nikon-camera's zijn uitgebreid getest en aangepast voor gebruik in de ruimte, en de betrouwbaarheidsgegevens zijn ongeëvenaard. In februari 2024 hebben NASA en Nikon bovendien een formele Space Act Agreement getekend voor de ontwikkeling van de HULC-camera voor Artemis III.
- Worden de camera's aangepast voor gebruik in de ruimte?
- De D5 en Z9 die in de Orion-capsule meegaan zijn niet ingrijpend aangepast, ze worden binnensboord gebruikt, in de beschermde omgeving van de capsule. De echte aanpassingen voor extreme omstandigheden zijn gereserveerd voor de HULC-camera, die ontworpen wordt voor gebruik buiten de capsule op het maanoppervlak bij Artemis III. Die krijgt een thermische beschermmantel, aangepaste bedieningsknoppen en extra stralingsbescherming.
- Hoeveel camera's zijn er in totaal aan boord van Artemis II?
- De Orion-capsule heeft in totaal circa 28 camera's aan boord. Dat zijn niet allemaal fotocamera's voor de astronauten, het gaat grotendeels om documentatiecamera's voor NASA, inclusief vier aangepaste GoPro-camera's op de zonnepanelen die de buitenkant van het ruimtevaartuig vastleggen.
- Kan ik de Nikon D5 of Z9 zelf kopen?
- Ja, zeker! De Nikon D5 is inmiddels een paar jaar oud maar nog steeds tweedehands te vinden bij fotowinkels. De Nikon Z9 is de meest actuele professionele systeemcamera van Nikon en volop verkrijgbaar.
- Is de Nikon Z9 beter dan de D5?
- Dat hangt af van het gebruik. De Z9 heeft een hogere resolutie, betere beeldstabilisatie en modernere technologie. De D5 scoort beter op extreem hoge ISO-prestaties in absoluut donkere omstandigheden. Voor ruimtefotografie complementeren ze elkaar, en dat is precies waarom NASA beide meeneemt.
- Wat is de HULC-camera?
- De HULC (Handheld Universal Lunar Camera) is een camera in ontwikkeling door NASA en Nikon, gebaseerd op de Z9. Hij is speciaal ontworpen voor gebruik op het maanoppervlak tijdens Artemis III, met aanpassingen voor extreme temperaturen, stralingsbescherming en bediening met dikke ruimtepakhandschoenen.
8. Foto's gemaakt door de Artemis II crew
Hieronder meer beelden gemaakt door de Artemis II crew.
9. Afsluitend
Dit was mijn hele uitleg omtrent welke camera's mee aan boord zijn van de Artemis II missie. Ik hoop dat je het een interessant artikel vond en leuke kennis hebt opgedaan. Maar heb je nog vragen? Of heb ik iets gemist? Laat dan onderaan de pagina een reactie achter, ik kom er dan zo snel mogelijk bij je op terug!
Hier fotografeer ik o.a. mee
Volg mij
Steun mijn werk
Vind je mijn artikelen waardevol? Trakteer mij op een koffie, dat helpt mij om gratis fotografie-content te blijven maken!
Meer artikelen: camera's
» Beste systeemcamera's
» Beste spiegelreflexcamera's
» Beste compact camera's
» Beste instant camera's
» Beste vlog camera's
Meer artikelen: fotografie tips
» Bekijk al mijn artikelen (meer dan 200 artikelen)
Bedankt voor je uitstekende uitleg. Het blijft ongelooflijk dat deze foto’s in de ruimte werden gemaakt. Een capsule zonder zwaartekracht waarbij men toch slaagt om scherpe foto’s te maken zowel in als buiten de capsule. En het mooie is, het zijn mens en technologie die elkaar ontmoeten en het beste resultaat verkrijgen.
Ik kijk al uit naar welke foto’s Artemis III gaat opleveren…
Hi Vera,
Dank voor je berichtje! En ik ben het helemaal met je eens, het blijft zo gaaf dat dit allemaal gelukt is. 🙂
Ben zelf ook ontzettend benieuwd naar de Artemis III beelden, die zullen nog meer details gaan opleveren van onze maan.
Greets!
Thijs
Wat een interessant artikel! Bedankt voor het schrijven ervan. Ik ben zelf ook een professionele fotograaf met een Nikon Z9 en vind het dan ook extra interessant om je verhaal te lezen 🙂
Hi Eric,
Dank voor je bericht en wat leuk dat je zelf ook met een Nikon Z9 werkt! Geweldige camera! En dat vind ook NASA haha! Niet voor niets is hij mee aan boord. 🙂 De foto’s die ze maken zijn toch echt wel geweldig. Helaas voor ons ontoereikend, maar wie weet over 50 jaar haha!
Groeten!
Thijs